Vraag een Amsterdamse chauffeur wat je hier moet doen en je krijgt een kortere lijst dan de reisgidsen je geven. De leukste dingen om te doen in Amsterdam liggen dicht bij elkaar: de grachtengordel en de grote musea zijn twintig minuten lopen van elkaar, en wat daartussen ligt is vooral buurt, markt en café. In twee of drie dagen doe je het op je gemak.
Dit is de shortlist die we geven aan passagiers die ernaar vragen, inclusief de praktische dingen: wat je weken vooruit moet boeken, wanneer je moet komen, en wat je gerust kunt overslaan.
1. Loop de grachtengordel
Begin bij de drie hoofdgrachten: Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht. De ring is in de zeventiende eeuw gegraven, de grachtenpanden staan zo scheef dat een bouwinspecteur elders meteen zou ingrijpen, en het hele gebied staat op de UNESCO-lijst. Ga voor negenen 's ochtends als je foto's zonder drukte wilt, of na het eten als de bruggen verlicht zijn. Neem de Negen Straatjes mee, de dwarsstraatjes vol boetieks en koffiebars tussen de grachten, en eindig bij de Reguliersgracht, waar je vanaf één plek zeven bruggen achter elkaar ziet liggen.
Een rondvaart is precies één keer de moeite waard. Kies een van de kleinere open boten in plaats van de grote met glazen dak, die een verrassend groot deel van de route in brede, saaie stukken haven doorbrengen. Heb je weinig tijd of lukt lang lopen niet, dan rijdt onze Amsterdam City Tour een rondje langs de grachtengordel, de Jordaan en het museumkwartier met privéauto, en stap je uit voor foto's waar je maar wilt.
2. Rijksmuseum
Het nationale museum, en degene die je kiest als je maar tijd hebt voor één. De Nachtwacht van Rembrandt en de Vermeers zijn de publiekstrekkers, maar het gebouw is het halve verhaal: een bakstenen kathedraal met een openbaar fietspad dwars door het midden. Boek online een tijdslot, kom bij opening of laat in de middag, en accepteer dat je niet alles gaat zien. Niemand ziet alles. Twee geconcentreerde uren in de Eregalerij en bij wat je verder aantrekt zijn beter dan vijf uitgeputte. Loop even de oude onderzoeksbibliotheek in als je er toch bent, en onthoud dat de tuinen aan de achterkant gratis zijn.
3. Van Gogh Museum
Vijf minuten verderop over het Museumplein. Het werkt zo goed omdat het één leven op volgorde vertelt: je loopt in ongeveer twee uur van de modderige vroege boerentaferelen naar de laatste korenvelden, brieven en al. Kaartjes hebben een tijdslot en gaan alleen online, en in het hoogseizoen zijn ze dagen van tevoren op. Boek voordat je op het vliegtuig stapt; genoeg mensen komen daar pas bij de deur achter. Het wordt bovendien zaal voor zaal drukker, nog een reden om het vroegste tijdslot te pakken dat je kunt krijgen.
4. Anne Frank Huis
De meest volgeboekte deur van de stad. Kaartjes gaan alleen online, komen weken van tevoren vrij en de goede tijdsloten zijn binnen een paar minuten weg, dus zet een herinnering en boek zodra je data vaststaan. Een bezoek in de avond is rustiger als je er een kunt bemachtigen. Het huis zelf is klein, steil en zwaar; plan er daarna niets veeleisends achteraan. Rustig de Jordaan in wandelen, langs de Westertoren die Anne vanuit het achterhuis kon horen, is ongeveer het juiste tempo. Zonder kaartje opduiken levert je een foto van de buitenkant op en verder niets.
5. Verdwaal in de Jordaan
Ten westen van de grachtengordel ligt deze oude volksbuurt, nu de mooiste wandelbuurt van Amsterdam en de enige plek waar rondlopen zonder kaart de juiste methode is. De kleine dwarsstraatjes tussen de Prinsengracht en de Westerstraat zijn het goede deel: bakkers, kleine galeries, binnenplaatsjes achter houten deuren. Op zaterdagochtend staat op de Noordermarkt een boerenmarkt waar Amsterdammers echt hun boodschappen doen, wat zeldzamer is dan het klinkt. Let ook op de hofjes: eeuwenoude binnentuinen achter onopvallende deuren, waarvan er een paar doordeweeks stilletjes bezoekers binnenlaten die zich weten te gedragen.
6. Vondelpark
De gedeelde achtertuin van de stad. Bij zonsopgang is het van de hardlopers; op de eerste warme avond van het jaar ligt zo'n beetje half Amsterdam in het gras. Je hebt hier geen plan nodig: haal een koffie, zoek een bankje bij de rozentuin en kijk hoe de fietsen voorbijstromen. In de zomer staat er de meeste weekenden een gratis openluchtpodium met muziek en theater. Dit is de goedkoopste middag op deze lijst.
7. Albert Cuypmarkt
De langste straatmarkt van het land, maandag tot en met zaterdag dwars door De Pijp. De ene helft is vis, kaas en groente, de andere helft telefoonhoesjes en sokken, en juist die mix maakt het leuk. Kom met honger: hier eet je een warme stroopwafel zo van het ijzer, en kost een haring met uitjes minder dan een koffie in het museum. Doordeweekse ochtenden zijn het rustige moment; zaterdagmiddag is een gemoedelijk gedrang.
8. Blijf hangen in De Pijp
Loop niet de markt af om daarna meteen te vertrekken. In de straten eromheen zitten de meeste kleine restaurants van de stad, van Surinaamse rotitenten tot wat er vorige maand openging, en de prijzen liggen merkbaar lager dan in de grachtengordel. Het Sarphatipark, twee straten verderop, is het kleinere en rustigere neefje van het Vondelpark. Ons vaste advies vanaf de bestuurdersstoel: sightseeing in het centrum, eten in De Pijp.
9. Drink langzaam in een bruine kroeg
Bruine kroegen zijn de oude cafés van Amsterdam, genoemd naar het donkere hout en de eeuw rook die in de plafonds is getrokken. Het gaat niet om de bierkaart. Het gaat om twee uur ongehaast zitten met een klein glas, een plankje kaas of bitterballen, en een kaarsje op de bar terwijl het buiten regent. Bestel een jenever als je nieuwsgierig bent; dat is de Nederlandse voorloper van gin, geschonken in een tulpglaasje tot de rand toe vol, en de vaste klanten drinken er een bier bij. Kies een kroeg die ouder oogt dan je oma en waar minstens een paar stamgasten zitten. Staat de kaart buiten in zes talen met foto's erbij, loop dan door.
10. Neem de gratis pont naar Noord
Achter het Centraal Station varen om de paar minuten gratis ponten over het IJ; je hebt geen kaartje nodig en fietsen rijden zo aan boord. Vaar naar de NDSM-werf, een oude scheepswerf die nu een openluchtgalerie is van muurschilderingen, containerstudio's en waterkantcafés met de beste zonsondergangterrassen van de stad. Op de terugweg staat het witte, hoekige Eye Filmmuseum recht tegenover het station, en het café aan het water is een prima plek om een bui uit te zitten. De overtocht zelf, staand tussen de forensen, is de goedkoopste rondvaart die Amsterdam te bieden heeft, en de meeste bezoekers vinden hem nooit.
11. Zoek het Begijnhof
Een stil middeleeuws hofje achter een deur bij het Spui die je zo voorbijloopt: oude huizen om een grasveld, twee kerkjes, en eeuwen geschiedenis als gemeenschap van ongehuwde religieuze vrouwen. Er wonen nog steeds mensen, dus het is alleen overdag open en stilte is de huisregel. Een kwartier is genoeg, en het is de rustigste plek van het hele centrum.
12. Pak een fiets, of loop anders langs de grachten
Fietsen is de lokale ervaring, met een waarschuwing die elke chauffeur hier er gratis bij geeft: Amsterdamse fietsers zijn forensen, ze gaan hard, en ze verwachten niet dat jij filmend hun rijbaan in slingert. Heb je jaren niet gefietst, dan is de spits niet het moment om het opnieuw te leren. Huur er een op zondagochtend, of blijf in het Vondelpark en de westelijke grachten. Steek tramrails schuin over zodat je wiel niet in de sleuf blijft hangen, steek je arm uit voordat je afslaat, en zet een huurfiets nooit onafgesloten neer, ook niet voor even. En krijg je van het hele idee al klamme handen: een lange wandeling langs de grachten laat je dezelfde stad zien op een veiliger tempo.
13. Proef kaas en warme stroopwafels
Doe kaas goed, in een winkel en niet bij een souvenirkraam: bij de goede zaken krijg je puntjes oude Gouda die kraken van de zoutkristallen en die je idee van wat Gouda is opnieuw afstellen. De meeste vacumeren het voor de vlucht naar huis. Voor stroopwafels geldt een andere regel: eet ze warm bij een marktkraam, als de stroop nog zacht is. Op de Albert Cuyp bakken ze ze op bestelling, precies het excuus dat je nodig hebt om terug te gaan. De blikken in de cadeauwinkels zijn prima om mee te nemen, maar dat is echt een ander product.
14. Houd een dag vrij voor het platteland
Het Holland van de ansichtkaart, met molens en houten huizen, begint zo'n halfuur ten noorden van de stad. Bij de Zaanse Schans staan werkende molens waar je in kunt klimmen; Volendam en Marken voegen oude havens en uitzicht over het water toe. Verderop ligt Giethoorn, een dorp met grachten in plaats van straten, ongeveer een uur en twintig minuten rijden, het mooist vanaf een gehuurde fluisterboot. In het voorjaar veranderen de bollenvelden ten zuiden van de stad in gestreepte lappen kleur, de moeite waard om een dag omheen te bouwen als je data tussen half maart en half mei vallen. Wij rijden een privé Countryside Tour langs de Zaanse Schans, Volendam en Marken in vier uur, en een langere Giethoorn Tour naar het waterdorp. Voor alle opties, treinen inbegrepen, zie onze gids over dagtrips vanuit Amsterdam.
15. Geef de avond een plan
Amsterdam verandert van karakter zodra het donker wordt, en daar plan je beter iets voor dan dat je in de drukste straat belandt die je kunt vinden. De verlichte bruggen van de grachtengordel, een concert in een omgebouwde kerk, een late bruine kroeg, jazz in een kelder: de avond verdient zijn eigen lijst, dus die hebben we geschreven. Zie onze gids over wat je 's avonds kunt doen in Amsterdam.
Nog één praktische opmerking
Het meeste op deze lijst werkt het best te voet, in de volgorde die het weer toelaat. Wil je liever meerdere stops aan elkaar knopen tot één makkelijke dag, of reis je met mensen die niet uren kunnen lopen, dan zet Create Your Own Tour een chauffeur per uur tot je beschikking: jouw route, van hoteldeur tot hoteldeur, parkeren geregeld in een stad die voor boten is ontworpen.
