Amsterdam is na zonsondergang een betere stad dan de meeste bezoekers verwachten. De dagjesmensen druppelen weg, de grachtenpanden doen hun lampen aan, en het water verandert in een lange zwarte spiegel vol verlichte ramen. Zoek je dingen om 's avonds in Amsterdam te doen, dan is het eerlijke antwoord dat het beste vaak het simpelste is: loop langs de grachten, ga in een oud cafe zitten, eet iets goeds, luister naar muziek, en weet van tevoren hoe je terugkomt bij je hotel.
Wij rijden hier voor ons werk de hele dag mensen rond, dus we zien de stad op elk uur. Dit is de nachtversie van onze gids dingen om te doen in Amsterdam, geschreven zoals we het zouden uitleggen aan iemand op de achterbank.
Loop langs de grachten, of vaar ze
De grachtengordel is 's avonds het hoofdnummer, en het kost niets. De bruggen hangen vol lichtjes, de woonboten gloeien, en na een uur of negen worden hele stukken Herengracht en Keizersgracht stil. Kies een gracht en volg hem; een beetje verdwalen hoort erbij.
Eén plek is het aansturen waard: ga op de brug staan waar de Reguliersgracht de Herengracht kruist en kijk zuidwaarts de gracht in. Op een heldere avond tel je zeven verlichte boogbruggen achter elkaar. Elke avondcruise gaat hier langzamer varen, maar vanaf de brug heb je datzelfde uitzicht gratis.
De rondvaarten zelf zijn het één keer waard, vooral een kleinere open boot in plaats van zo'n grote glazen. Vanaf het water ziet de stad eruit zoals hij bedoeld is. Boek in de zomer vooruit en check de vertrektijden, want de laatste boten gaan eerder weg dan je denkt.
Ga zitten in een bruin cafe
Een bruin cafe is een oude Amsterdamse kroeg, vernoemd naar het interieur: donker hout, laag licht, muren en plafonds bruin geworden van een eeuw tabaksrook van voor het rookverbod. Het zijn geen kroegen om snel te drinken. Je bestelt een biertje of een jenever, zoekt een klein tafeltje, en blijft even zitten. Niemand jaagt je op.
Cafe Hoppe op het Spui tapt al sinds de zeventiende eeuw en zit nog steeds vol studenten, kantoormensen en vaste gasten. 't Smalle in de Jordaan is kleiner en mooier, in een pand dat begon als jeneverstokerij, met een terras pal aan het water. Zie die twee als voorbeeld van het genre, niet als afvinklijstje; er zit waarschijnlijk een goed bruin cafe binnen drie straten van waar je slaapt.
De huisregels staan nergens, maar ze gelden wel. Bestel aan de bar als er niemand naar je toe komt, zet je telefoon niet op de speaker, en vraag niet om een cocktailkaart.
Eten na donker
De ene maaltijd waar je een hele avond omheen plant is de Indonesische rijsttafel, een tafel vol kleine gerechten met rijst erbij. Het kwam mee via de koloniale band met Indonesië en Amsterdam doet het beter dan waar ook in Europa. Kom met honger, kom met gezelschap, en reserveer een tafel, want de goede zaken zitten vol.
Het andere uiterste is net zo goed een lokale instelling. FEBO is een muur van verwarmde vakjes: je betaalt, er gaat een deurtje open, en er komt een kroket of een frikandel uit. Het is geen fine dining en dat probeert het ook niet te zijn, precies daarom staat de halve stad er na middernacht voor. Friet van een echte frietzaak, in een puntzak met mayonaise of satésaus, is de andere klassieke late snack. Amsterdammers eten die staand in de regen op, zonder klagen.
Luister naar live muziek
Paradiso is de bekendste, een voormalige kerk bij het Leidseplein waar sinds eind jaren zestig concerten worden gegeven. Melkweg, een paar minuten verderop in een oude melkfabriek, doet ongeveer hetzelfde met concerten en clubnachten. Allebei publiceren hun programma ruim van tevoren, dus kijk voor je reis even; kaarten voor bekende namen zijn snel weg.
Zijn grote zalen niets voor jou, dan zijn de jazzcafes de rustigere optie. Kleine zaaltjes, een band geperst in een hoek, live sets meerdere avonden per week en meestal geen entree, alleen de verwachting dat je iets drinkt en niet door de solo's heen praat.
De Wallen, eerlijk gezegd
De Wallen is het oudste deel van de stad, en het is een echte buurt waar mensen wonen, werken en hun hond uitlaten. Het is geen pretpark, ook al ziet het er soms zo uit. Ben je nieuwsgierig, ga dan vroeg op de avond, als het nog aanvoelt als een oude stadswijk met rode ramen in plaats van een druk spektakel. Ben je niet nieuwsgierig, sla het dan gewoon over; je mist niets.
Eén regel telt zwaarder dan de rest: fotografeer nooit de vrouwen achter de ramen. Niet discreet, niet van een afstand. Verder is dit een buurt waar omhoogkijken loont. De trapgevels en de Oude Kerk, het oudste gebouw van de stad, zijn de wandeling op zichzelf al waard.
Ga omhoog voor het uitzicht
Wil je de lichtjes van bovenaf zien, pak dan achter Centraal Station de gratis pont over het IJ naar A'DAM Lookout. Het uitkijkdek loopt rond de top van de toren, en er hangt een schommel die je over de rand heen kiept als dat je wat lijkt. De pont zelf, een paar minuten open water in het donker, is een klein plezier dat de meeste bezoekers missen. Rooftopbars in de stad doen ongeveer hetzelfde op lagere hoogte; openingstijden verschillen, dus check het voor je omhoog gaat.
Kijk een film in Tuschinski
Tuschinski aan de Reguliersbreestraat is een werkende bioscoop uit 1921 en een van de mooiste zalen van Amsterdam, een mix van art deco en Amsterdamse School die zorgvuldig is onderhouden. De truc is juist een doodgewone film in de grote zaal kijken: het gebouw is de voorstelling. Avondvoorstellingen draaien meestal in de originele taal met Nederlandse ondertiteling.
Nachtmarkten en festivals
Amsterdam heeft het hele jaar door een evenementenkalender lopen. In de donkere maanden is er een lichtfestival met kunstwerken langs de grachten, het mooist te voet of vanaf een boot. De zomer brengt openluchtbioscoop en festivals in de parken, en verspreid over het jaar zijn er terugkerende nachtmarkten en museumnachten. Niets daarvan is het waard om blind een reis omheen te plannen; alles is het waard om te checken zodra je data vaststaan.
Laat thuiskomen
De trams stoppen rond middernacht. Daarna rijdt de nachtbus over een beperkt aantal routes, en vullen taxi's het gat. Het enige wat je wilt vermijden is de man die buiten een club "taxi, taxi" naar je fluistert. Gebruik een officiële standplaats, bestel via een app, of boek een auto vooruit, dan betaal je het meterbedrag of de afgesproken prijs in plaats van een verzonnen bedrag. Meer over ritten van en naar de luchthaven, ook bij late aankomsten, staat in onze gids Schiphol naar Amsterdam.
Wil je de stad liever 's avonds zien zonder al dat lopen, dan doen wij dat. Onze Amsterdam City Tour is een privérondje met je eigen chauffeur die wacht terwijl jij uitstapt voor foto's, en 's avonds geboekt wordt het een nachtrit langs de verlichte grachtengordel en het IJ. Wil je het meer op maat, dan gaat Create Your Own Tour per uur: uit eten, een uitzichtpunt, een rustig rondje langs de grachten, en dan zo terug naar je hoteldeur. De prijzen van allebei staan op de tourpagina's.
Hoe je het ook aanpakt, houd één avond vrij. Amsterdam beloont 's avonds doelloos rondlopen meer dan een strak schema.
